Smaczna - wiadomo, ale ma też inne właściwości. Sprawdzamy, jak działa kawa

Czarna, z mlekiem, w domu, podczas przerwy w pracy, na mieście, w filiżance, czy w ulubionym kubku - kawa nie jedno ma oblicze. Pijemy ją nie tylko dla smaku, ale również dla pobudzającego efektu. Ma niezliczoną rzeszę wielbicieli na całym świecie. Sprawdzamy, jakie jeszcze właściwości mają popularne brązowe ziarna o aromatycznym zapachu.

Kawa to tak właściwie owoc, pochodzący z Etiopii. Aromatyczny, czarny napój powstaje z wypalonych ziaren owocu kawowca. Rocznie produkuje się jej aż 6,7 miliona ton. Ze względu na wiele gatunków oraz form przygotowania kaw, każdy może pić taką, która najbardziej trafia w jego gusta. Wpływ kawy na organizm może być szeroki: może poprawiać sprawność fizyczną, chronić przed chorobami serca, zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na choroby neurodegeneracyjne, czy cukrzycę typu 2. 

Jednym z głównych składników kawy jest kofeina. Odpowiada ona za stymulację ośrodkowego układu nerwowego, ułatwia skupienie, wpływa pozytywnie na funkcjonowanie umysłu, podnosi sprawność fizyczną. U niektórych osób może zaburzać sen, jednak reakcja na kofeinę zależy też od indywidualnych cech genetycznych danej osoby. Eksperci oceniają, że dzienna rekomendowana ilość kawy to 3 do 5 filiżanek, a kofeiny - 400 mg ze wszystkich źródeł (z wyłączeniem kobiet w ciąży; dla nich dobowy limit wynosi 200 mg). Wszystko zależy oczywiście od indywidualnych preferencji i uwarunkowań zdrowotnych, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem. Kofeina to najpopularniejsza, naturalna substancja pobudzająca. Można ją znaleźć nie tylko w ziarnach kawy, ale również m.in. w liściach herbaty i owocach guarany.  

Kofeina to nie wszystko. Wartości odżywcze kawy 

Kawa zawiera w sobie kilkaset związków chemicznych, spośród których przynajmniej kilka może mieć pozytywny wpływ na nasz organizm. Podejrzewa się, że korzystne działanie kawy wynika z wielości składników i efektów ich współdziałania. W kawie prócz kofeiny znajdują się również niektóre składniki mineralne takie jak wapń, sód, potas, magnez, mangan oraz witaminy z grupy B . Ich udział jest stosunkowo niewielki, choć w przypadku niacyny i potasu niepełna szklanka kawy pokrywa 10% dziennego zapotrzebowania na te substancje.  

Dodatkowo w kawie znajdziemy polifenole, w tym kwas chlorogenowy, katechiny, flawonole, kwasy fenolowe, kwas chinowy, czyli związki chemiczne, będące naturalnymi przeciwutleniaczami. W kawie są też diterpeny (kafestol i kahweol), które aktywują enzymy wątroby, dzięki czemu toksyczne substancje mogą być szybciej usuwane z organizmu i działają antyoksydacyjne .

Za kawę o najlepszych właściwościach uważa się tę z gatunku arabica. Najlepiej parzyć ją w ekspresie ciśnieniowym lub przelewowym, wtedy można uzyskać jej pełny smak i aromat. Warto podkreślić, że zwykła, czarna kawa nie zawiera znaczących ilości białek, tłuszczów i węglowodanów. 100 ml napoju to około 1-2 kalorii. Liczba kalorii wzrasta, wraz z dodatkami, tj.: mleko, śmietanka, czy substancje słodzące. Biała kawa z mlekiem i syropem może mieć nawet 500 kcal, czyli wartość kaloryczną jednego posiłku. 

Rodzaje kawyRodzaje kawy Shutterstock/Natalia Klenova Shutterstock/Natalia Klenova

Jaki jeszcze jest wpływ kawy?

Kawa cieszy się popularnością na całym świecie. Wiele osób nie wyobraża sobie bez niej początku dnia. Zarazem, spożywanie kawy jest od wielu lat przedmiotem polemiki ekspertów nad jej wpływem na zdrowie. Jeszcze nie tak dawno uważano, że picie kawy to nawyk raczej niezdrowy, a przynajmniej ryzykowny. Świadczy o tym chociażby zaliczanie jej do używek, czyli produktów, które nie są produktami odżywczymi.  

Czy kawa jest zdrowa? Na pewno nie jest lekiem i należy podkreślić, że nie powinna być traktowana jako remedium na nasze problemy zdrowotne. Jednak szereg badań naukowych potwierdza, że umiarkowane spożycie kawy może przynieść korzyści dla naszego organizmu. Kawa może korzystnie wpływać na układ nerwowy i pracę mózgu, zmniejszać ryzyko wystąpienia niektórych chorób, działać pobudzająco i oczyszczająco. Dzięki kofeinie może pozytywnie wpływać na pamięć i koncentrację, pobudzać procesy myślowe i przyspieszać przepływ impulsów elektrycznych . Obecne w kawie przeciwutleniacze mogą wpływać pozytywnie na regulację metabolizmu glukozy. Antyoksydanty również neutralizują wolne rodniki i tym samym mogą pomagać chronić zdrowe komórki naszego organizmu, opóźniać proces starzenia się komórek oraz wspomagać układ sercowo-naczyniowy . Opisując wpływ kawy nie można pominąć wpływu na przemianę materii. Warto tutaj dodać aspekt uczucia sytości oraz fakt, że kawa dodaje energii. Dzięki temu można zwiększyć intensywność treningu. 

Kawa często postrzegana jest przez pryzmat swojej roli w społeczeństwie oraz znaczenia w życiu codziennego. Delektując się jej smakiem, warto zastanowić się nad jej właściwościami. Warto też pamiętać, że każdy może reagować na kawę inaczej. W razie wątpliwości warto zasięgnąć porady dietetyka lub lekarza.