Król polskich stołów. Wszystko, co musisz wiedzieć o ziemniakach

Ziemniaki, zwane również kartoflami lub pyrami, królują na naszych stołach od lat. Są przygotowywane na wiele sposobów: jako dodatek do mięs, zup czy jako składnik niezliczonej liczby potraw oraz przekąsek. To stały element codziennego menu każdego z nas. Skąd wzięły się w polskiej kuchni? Oto co powinniśmy wiedzieć o ziemniakach.

Krótka historia

Ziemniaki to czwarta na świecie najczęściej uprawiana roślina. Ich ojczyzną są tereny dzisiejszego Peru, Chile, Boliwii i Ekwadoru, skąd wywędrowały na cały świat. Europejczycy zajadają się nimi od końca XVI wieku. Do Polski ziemniaki sprowadził Jan III Sobieskiego po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem. Z początku dania z ich udziałem nie wzbudzały entuzjazmu, miały silnych konkurentów - chleb i kasze. Dopiero za panowania Augusta II warzywo zdobyło większe uznanie wśród konsumentów oraz popularność wśród rolników.

Wartości odżywcze ziemniaków

Ziemniak składa się w 77% z wody, w 18% z węglowodanów (głównie skrobi), 2% białka, 1,5% błonnika i znikomych ilości tłuszczu (0,1%). 100 gramów ziemniaków to około 75 kalorii. Są lekkostrawne i nie tuczą - zazwyczaj kaloryczne jest to, z czym je jemy. Zawierają szereg cennych składników odżywczych. Ich spożywanie zaspokaja wiele potrzeb organizmu na makro i mikroelementy takich jak: witaminy z grupy B (B1, B5, B6 i PP, czyli B3) oraz witaminę C (200 g warzywa dostarcza blisko połowę dziennego, zalecanego spożycia dla osoby dorosłej), potas, fosfor, magnez, miedź, żelazo, mangan, siarkę, sód i cynk.

Ziemniaki są zdroweZiemniaki są zdrowe shutterstock shutterstock

Podobnie jak wiele innych warzyw, ziemniaki zawierają sporo błonnika, dlatego też sprzyjają procesom trawienia, pomagają na zaparcia, biegunki i ułatwiają usuwanie cholesterolu z organizmu. Gotowane ziemniaki, dzięki posiadanym wartościom odżywczym, a jednocześnie łatwo przyswajalnej skrobi, są zalecane osobom wracającym do zdrowia oraz cierpiącym na dolegliwości układu pokarmowego. Systematyczne picie soku z surowych ziemniaków naturalnie wspomaga leczenie wrzodów żołądka, nadciśnienia i artretyzmu. Natomiast wywar z ziemniaków gotowanych lub z obierek może pomóc w rozpuszczeniu kamieni nerkowych, jak i żółciowych.

Jak wybierać i jeść ziemniaki?

Ziemniaki są dostępne w sklepach przez cały rok, jednak najsmaczniejsze będą te jesienne. Warto je gotować w mundurkach, ponieważ będą wtedy mieć najwięcej składników mineralnych i witamin. Natomiast cienko obrane ziemniaki należy gotować jak najkrócej, żeby nie uciekło z nich całe odżywcze dobro.

Propozycja podania ziemniakówPropozycja podania ziemniaków shutterstock shutterstock

Na rynku dostępne są również różne odmiany ziemniaków, które nadają się do przyrządzania konkretnych potraw. Jasne, mączyste, z sypkim miąższem ziemniaki dobrze się sprawdzą do robienia placków, kopytek, pyz, klusek czy purée. Twarde i wilgotne najsmaczniejsze będą, gdy się je upiecze w mundurkach na grillu lub przy ognisku. Idealnie sprawdzą się też jako składnik różnego rodzaju sałatek i konserw. Do duszenia i gotowania najlepsze są ziemniaki o średniej twardości. Świetnie pasują do zup i ziemniaczanych zapiekanek. Nadają się także na frytki czy talarki.

Ziemniaki to niezaprzeczalny król polskiego stołu. Warzywo dość uniwersalne, które się jada pod wieloma postaciami i pod każdą dobrze smakuje. Każdy znajdzie swój ulubiony sposób na ich podawanie. Opcji jest wiele: gotowane, smażone, pieczone, całe, tłuczone, jako farsz, w formie purée, frytek czy talarków, kopytek, pyz, placków... aż trudno wyobrazić sobie dietę bez tych smakowitości. I dobrze! Bo nie powinno się ich unikać czy z nich rezygnować. Są tanie, smaczne i zdrowe.