Kalendarz szczepień warto dokładnie przestudiować

Kalendarz szczepień warto dokładnie przestudiować (Shutterstock)

To jeden z najważniejszych kalendarzy w życiu twojego dziecka. Sprawdź i zabezpiecz malucha przez chorobami zakaźnymi

Każdy rodzic chce dla swojego dziecka jak najlepiej. Troska o najmłodszych nie polega jednak wyłącznie na rozpieszczaniu, trzeba także zadbać o ich zdrowie. Dlatego warto dobrze zapoznać się z kalendarzem szczepień ochronnych. Jest on ogłaszany każdego roku przez Główny Inspektorat Sanitarny. Jakie szczepienia obowiązkowe i zalecane w nim znajdziemy?

Zwykle pod koniec każdego roku (w okolicach końca października) Główny Inspektor Sanitarny ogłasza Program Szczepień Ochronnych na kolejny rok, który jest potocznie nazywany kalendarzem szczepień. W przygotowywanych rozporządzeniach zawsze znajdują się aktualne wytyczne dotyczące obowiązkowych szczepień dla dzieci oraz młodzieży, a także szczegółowe informacje na temat szczepień zalecanych. Jak wygląda kalendarz szczepień w 2020 roku?

Kalendarz szczepień ochronnych. Szczepienia obowiązkowe w pierwszym roku życia

Obowiązkowe szczepienia dla dzieci w pierwszym roku życia to szczepienia zabezpieczające przed: gruźlicą, wirusowym zapaleniu wątroby typu B, błonicą, tężcem, krztuścem, Poliomyelitis (polio), Haemophilus influenzae typu b (tzw. HiB) i pneumokokami. 

Pierwsze szczepienie noworodek otrzymuje jeszcze w szpitalu, tuż po narodzinach, a dokładnie w pierwszej dobie życia. Wtedy szczepi się dzieci na wirusowe zapalenie wątroby typu B. Z kolei szczepienie przeciwko gruźlicy powinno być wykonane przed wypisem dziecka ze szpitala.

Druga wizyta szczepienna odbywa się miesiąc później - dokładnie po ukończeniu przez dziecko szóstego tygodnia życia. Najmłodsi powinni dostać wtedy dawki zabezpieczające przed: WZW typu B (druga dawka), błonicą, tężcem i krztuścem (DTP, DTPaP, dTap), Haemophilus influenzae (Hib) oraz pneumokokami. 

W czwartym miesiącu życia - pediatrzy zalecają, aby było to po ukończeniu 14. tygodnia życia i po ośmiu tygodniach od poprzedniego szczepienia - dziecko dostaje drugą dawkę szczepionki na  błonicę, tężec i krztusiec oraz na Hib, polio i przeciw pneumokokom. 

Między piątym a szóstym miesiącem - zachowując koniecznie ośmiotygodniowy odstęp od poprzednich szczepień - należy podać dziecku drugą dawkę szczepionki przeciw pneumokokom, trzecią dawkę szczepionki na błonicę, tężec i krztusiec, trzecią dawkę szczepienia na Hib oraz drugą dawkę szczepienia na polio. 

Gdy dziecko ma siedem miesięcy kończą się szczepienia, które należy podać dziecku w pierwszym roku życia. Wtedy to dostaje trzecią dawkę szczepionki na WZW typu B.

szczepienie
shutterstock - ravipat

Co ważne, należy przestrzegać terminów podania szczepień. Ułatwieniem może być więc aplikacja tak zwanych szczepionek skojarzonych. W kalendarzu szczepień obowiązkowych występują następujące rodzaje:

  • DTP - przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi,
  • MMR - przeciw odrze, śwince i różyczce). 

Ponadto rodzice mogą zdecydować się także na szczepionki wysoko skojarzone. Jeszcze bardziej ograniczają one liczbę wkłuć. Nie są one jednak refundowane. Występują tu dwa typy: 

  • szczepionka 6w1 - uodparnia przed WZW B, Hib, polio, błonicą, krztuścem i tężcem,
  • szczepionka 5w1 - uodparnia przed błonicą, tężcem, krztuścem, polio i Hib. Decydując się na ten schemat szczepienia, dziecko musi dostać jeszcze w oddzielnym wkłuciu szczepionkę na WZW B. 

Kalendarz szczepień ochronnych. Szczepienia obowiązkowe w drugim roku życia

Drugi rok życia nie jest już tak obfity w szczepienia. Niemniej jednak należy podać dziecku kolejne dawki szczepień - tych, które przyjęło wcześniej, oraz pierwsze dawki niektórych innych szczepień. Między 13. a 15. miesiącem życia szczepi się więc przeciw odrze, śwince, różyczce oraz przyjmuje się trzecią dawkę szczepienia na pneumokoki. 

Natomiast między 16. a 18. miesiącem życia należy podać czwartą dawkę szczepienia na błonicę, tężec i krztusiec. To nie wszystko. W tym samym czasie dziecko powinno dostać trzecią dawkę polio oraz czwartą Hib.

Kalendarz szczepień ochronnych. Szczepienia przypominające

Kiedy zakończymy planowo szczepienia obowiązkowe w drugim roku życia, mamy chwilę przerwy. Następne dawki szczepionek należy zaaplikować dziecku dopiero w szóstym roku życia. Wraz z wejściem dziecka w wiek szkolny rozpoczyna się fala szczepień przypominających. Kalendarz szczepień wygląda następująco: 

  • w 10. roku życia szczepimy przeciw odrze, śwince, różyczce,
  • w 14. roku życia szczepimy przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi,
  • w 19. roku życia szczepimy przeciw błonicy i tężcowi. 

Warto wiedzieć, że kalendarz szczepień ochronnych zakłada także szczepienie dla osób z grupy podwyższonego ryzyka. Są to szczepienia przeciwko ospie wietrznej, błonicy, tężcowi i wściekliźnie. I tak na ospę wietrzną powinny być zaszczepione dzieci uczęszczające do żłobków, a na pozostałe trzy choroby warto zaszczepić osoby narażonych na zakażenie. Są to na przykład pracownicy służb sanitarnych, studenci uczelni medycznych, pracownicy ochrony zdrowia czy pracownicy służb weterynaryjnych.

Kalendarz szczepień 2020. Szczepienia zalecane

Przejdźmy do szczepień zalecanych. W programie szczepień ochronnych znajdziemy także wskazówki dotyczące dodatkowych szczepień. Nie są one refundowane. Szczepienia, za które rodzic musi zapłacić to te przeciw: rotawirusom, meningokokom, grypie, wirusowi brodawczaka ludzkiego, WZW A oraz kleszczowemu zapaleniu mózgu. Dlaczego, w porozumieniu z lekarzem, warto rozważyć także te szczepienia? 

Rotawirusy atakują nagle i szybko wycieńczają organizm dziecka. Do głównych objawów rotawirusów należą: biegunka, wymioty, brak apetytu. Wszystko to prowadzi do odwodnienia, które jest szczególnie niebezpieczne dla najmłodszych dzieci. Często kończy się hospitalizacją. Zakazić się rotawirusami można poprzez drogę kropelkową lub choćby brak higieny/brudne ręce. Szczepienie będzie więc szczególnie wskazane dla dzieci uczęszczających do żłobka, gdzie stykają się z wieloma wirusami.

Meningokoki to niezwykle groźne bakterie, które mogą doprowadzić sepsy meningokokowej lub meningokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W konsekwencji może dojść do uszkodzenia wielu narządów. Najwięcej zakażeń meningokokami jest wśród dzieci do 5. roku życia, przy czym szczyt zachorowań przypada na 1. rok życia. Maluchy mogą zakazić się drogą kropelkową, używając tych samych sztućców co kolega ze żłobka czy liżąc cudzą zabawkę. A to sytuacje nie do uniknięcia.

Wielu rodziców decyduje się także na szczepienie na grypę. Zwykle są to ci, którzy sami także szczepią się każdego roku. Żłobki, przedszkola czy szkoły to miejsca, gdzie wirus grypy szybko się rozprzestrzenia. Zakazić można się także od osoby wyglądającej na zdrową. To męcząca choroba, która może zostawić wiele powikłań - na przykład zapalenie oskrzeli, płuc, zatok, ucha środkowego, opon mózgowych. 

A dlaczego warto rozważyć szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego? Jest on w dużym stopniu odpowiedzialny jest za występowanie nowotworów - w tym raka szyjki macicy, na którego w Polsce każdego roku jest diagnozowanych 3600 kobiet. Prawie 2000 z nich umiera. Kluczem jest tu profilaktyka, a więc właśnie szczepienie dziewcząt w młodym wieku. 

WZW A także jest szczepionką wartą uwzględnienia w kalendarzu szczepień. Zgodnie z zaleceniami GIS-u powinny przyjąć ją przede wszystkim osoby wyjeżdżające do krajów endemicznego występowania choroby, pracownicy służby zdrowia, żłobków, przedszkoli, pracujący w wojsku, pracownicy zatrudnieni przy produkcji i dystrybucji żywności, pracownicy oczyszczalni ścieków, obsługi urządzeń kanalizacyjnych i innych mających kontakt z nieczystościami, dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym i młodzieży, które nie chorowały na WZW A, pacjenci z przewlekłymi chorobami wątroby, zakażeni HIV.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A, nazywane także "żółtaczką pokarmową", jest chorobą o ostrym przebiegu. Od 2017 roku wciąż wzrasta liczba zachorowań w Polsce. 

W tym roku mówi się o prawdziwej inwazji kleszczy. O ile przed boreliozą nie uchronimy dziecka, o tyle możemy zrobić to przed odkleszczowym zapaleniem mózgu. Profilaktyka - a w ramach niej szczepienie na odkleszczowe zapalenie mózgu -  jest tu najlepszym rozwiązaniem. Jest to bowiem niebezpieczna choroba ośrodkowego układu nerwowego, która może prowadzić do zapalenia rdzenia kręgowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Warto wiedzieć, że u 35-58 proc. chorych z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego dochodzi do trwałych powikłań neurologicznych, a u jednej na sto chorych osób zakażenie kończy się śmiercią. 

Mając na uwadze zdrowie i dobro dziecka warto więc rozważyć nie tylko szczepienia obowiązkowe, lecz także te zalecane. Co ważne, o wszystkie szczegóły warto zapytać swojego lekarza.

CZYTAJ WIĘCEJ O SZCZEPIENIACH