fot. shutterstock

fot. shutterstock (fot. shutterstock)

15 stopni w lutym, a ty wciąż nie wierzysz? Fakty i mity o kryzysie klimatycznym

"Świat nauki bije na alarm, pokazuje trendy i skalę potrzeb" - czytamy w niedawno opublikowanym raporcie WWF "2050 Polska dla pokoleń". Nie można dłużej udawać, że problem zmian klimatu nie istnieje lub nie dotyczy twojego pokolenia. Ciesz się, że było ci dane rzucać się śnieżkami. W 2050 roku może to być tylko wspomnieniem.

Żyjesz sobie, na co dzień nie analizując zmian zachodzących w Arktyce czy w Amazonii. Podobnie zresztą jak miliardy innych ludzi na tym świecie. Masz swoją rodzinę, pracę, dom i obowiązki. Na pewno jednak docierają do ciebie informacje o tym, co dzieje się z naszym klimatem - czytasz o Grecie Thunberg, widzisz zdjęcia z demonstracji, dostajesz ulotki o segregacji śmieci. Pewnie zauważyłeś, że w tym roku nie było śniegu. Tak, kryzys klimatyczny to coś, o czym jedynie wiele się mówi. Jeśli jesteś trzydziesto-, czterdziestolatkiem i masz dzieci, musisz wiedzieć, że twoje wnuki najprawdopodobniej nie będą obcować z taką przyrodą, jaką ty pamiętasz ze swojego dzieciństwa.

Człowiek - najgorszy gatunek?

Rozwój gospodarczy i działalność ekonomiczna człowieka sprawiły, że Matka Natura przestaje dawać temu radę. Brzmi mało realistycznie, prawda? Piętrzące się góry odpadów, smog, zanieczyszczenia wody, wycinka lasów - wszystkie te elementy, za które odpowiada człowiek, nie tylko niszczą środowisko, ale przyczyniają się do milionów przedwczesnych zgonów na całym świecie. W Polsce to nawet 46 tys. rocznie. A dane te dotyczą przecież tak banalnej czynności jak oddychanie - problem w tym, że powietrzem zanieczyszczonym pyłami.

Nadal nie wierzysz i jesteś przekonany, że wszyscy wokół przesadzają? Czas poznać fakty.

Klimat

W ciągu ostatnich dekad średnie temperatury na świecie wzrosły w niespotykanym dotąd tempie. Widzimy to także w Polsce. Kwitnące drzewa w styczniu? 15 stopni w lutym? Zima bez śniegu? Letnie fale upałów, które zagrażają życiu człowieka? Twoje dzieciństwo tak przecież nie wyglądało.

Straty związane z anomaliami pogodowymi sięgają dziś w Polsce 8 mld złotych rocznie i szacuje się, że będą rosły. 82 proc. emisji gazów cieplarnianych w Polsce to głównie wynik uzależnienia energetyki od węgla kamiennego i brunatnego.

Najwyższa pora, by zdać sobie sprawę z faktu, że zmiana klimatu wpływa na jakość życia miliardów ludzi, którzy są bezpośrednio zagrożeni przez ekstremalne zjawiska pogodowe - susze, huragany, upały, intensywne opady deszczu i powodzie. Najbardziej odczuwają to rolnicy, ponieważ anomalie pogodowe i zaburzenie występowania pór roku powodują straty w uprawach. Drożeją więc warzywa i owoce. Nagłe zjawiska pogodowe powodują wzrost kosztów ponoszonych przez samorządy, które muszą walczyć ze skutkami nawałnic i pożarów, wynikających z suszy. A to przecież dotyka pośrednio również ciebie, prawda?

Powietrze, które zabija

Polska znajduje się w czołówce krajów europejskich, w których powietrze jest najbardziej zanieczyszczone pyłami i benzo(a)pirenem. Powietrze, które jest przecież niezbędne do życia, staje się naszą trucizną. Naukowcy z całego świata badają, jaki wpływ na zdrowie człowieka ma smog. To, że sprzyja występowaniu schorzeń układu oddechowego, wiadomo od dawna. Jednak eksperci podejrzewają, że zanieczyszczenie powietrza wpływa także na rozwój płodu w łonie matki. A więc człowiek, który nawet jeszcze nie przyszedł na świat, już odczuwa skutki zmiany klimatu.

I tak, masz rację - za większość odpowiada przemysł, ale przecież jego twórcą jest człowiek. Jednak każdy z nas może zredukować ilość zanieczyszczeń, choćby poprzez wymianę pieca czy ograniczenie korzystania z samochodu.

Śmieci

To jedna z największych plag naszej planety. Największą zmorą dla przyrody są wszechobecny plastik i tworzywa sztuczne. Ich produkcja wzrosła gwałtownie zaledwie w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci. W 1950 roku produkowaliśmy 1,5 mln ton a w 2015 roku było ich już 322 miliony ton rocznie. Automatycznie wzrosła więc ilość odpadów - stanowią 40% całej produkcji, a w Europie niecała 1/3 odpadów z tworzyw sztucznych trafia do recyklingu.

Unia Europejska co rusz podejmuje działania mających na celu ograniczenie ilości odpadów z tworzyw sztucznych oraz zwiększenie poziomu recyklingu. Wciąż jednak najczęstszym sposobem utylizacji odpadów jest ich spalanie w celu odzyskiwania energii. Prawie połowę śmieci wywozi się jednak poza granice Unii, ze względu na brak odpowiedniej technologii i możliwości recyklingowych. Rokrocznie produkcja i spalanie tworzyw sztucznych przyczynia się w skali światowej do emisji około 400 mln ton CO2. Znacznej części można byłoby uniknąć, dzięki usprawnieniu recyklingu.

Liczby są przerażające, jednak wszystko zaczyna się w naszych domach. Może warto idąc na zakupy zabrać ze sobą ekotorbę, a plastikową butelkę wymienić na szklaną? Tak - mamy wpływ na to, co dzieje się na świecie.

Zmiana klimatu - fakty, które powinien znać każdy

Istnieje wiele mitów, które czas w tym momencie obalić:

Tak, człowiek emituje więcej dwutlenku węgla, niż wulkany. One wydzielają około 0,3 mld ton CO2 na rok. To około 1% ludzkich emisji.

Tak, globalne ocieplenie istnieje. Powodują je gazy cieplarniane, których zawartość w atmosferze zwiększa człowiek.

Tak, topniejące lodowce (i odrywające się od nich fragmenty) sprawią, że poziom wody w oceanach się podniesie. Chodzi tu dokładnie o lodowce i lądolody spoczywające na lądzie lub na dnie morskim.

Nie, nie wystarczy posadzić większej liczby drzew. Lasy zdrowe i stare (liczące sobie 10-80/100 lat) pochłaniają więcej CO2, niż emitują. Nie oznacza to jednak, że mamy ich nie sadzić - chodzi jednak o to, by dbać o te już rosnące.

Nie, nie wszystkie zwierzęta i rośliny są w stanie dostosować się do zmiany klimatu. Wiele gatunków potrzebuje czasu, by przejść choćby zwykły proces migracji, dlatego giną.

Ludzie na świecie muszą się zjednoczyć, jeśli naprawdę chcemy walczyć z kryzysem klimatycznym i zapewnić kolejnym pokoleniom dobre warunki życia.

Janie Kowalski, Co zamierzasz zmienić? Bo już wiesz, że możesz wiele.