Kleszcz, zdjęcie ilustracyjne

Kleszcz, zdjęcie ilustracyjne (shutterstock)

Czy to prawda, że kleszcze żyją na drzewach? Obalamy najpopularniejsze mity

Na temat kleszczy i chorób odkleszczowych wciąż w naszym społeczeństwie krąży wiele nieprawdziwych informacji. Czas sprawdzić co jest prawdą a co fałszem i rozwiać wszelkie wątpliwości!

Czy kleszcze latają? Gdzie je spotkamy i kiedy?

Kleszcze występują najczęściej na obszarach przejściowych między dwoma różnymi typami roślinności. Ich ulubionymi miejscami są brzegi lasów graniczące z łąkami, a także polany, błonia nad stawami i jeziorami oraz zagajniki z zaroślami.  Kleszcze bardzo dobrze czują się w miastach - można je spotkać nie tylko w wilgotniejszych lasach miejskich, ale i w parkach, a nawet w przydomowych ogrodach. Ryzyko ukłucia jest także wysokie na obszarach trawiastych.

Kleszcze zazwyczaj wiszą na źdźbłach i krzakach pozostając zupełnie niewidocznymi. Potrafią się wspiąć  na wysokość 120-150 cm, ale wbrew krążącym mitom nie latają! Nie żyją także na drzewach. Ich sposób polowania polega na aktywnym poszukiwaniu ofiary (w przypadku larw) lub oczekiwaniu na liściu w oczekiwaniu na przejście potencjalnego żywiciela (mogą nim być nie tylko ludzie a także ptaki, drobne gryzonie jak myszy, większe dzikie zwierzęta np. dziki czy jelenie, ale także zwierzęta domowe - psy i koty).

Łagodniejsze zimy i wcześniejsze wiosny, które obserwujemy w ostatnich latach w Polsce, spowodowały, że aktywność kleszczy może zaczynać się już w marcu i trwać aż do listopada. Rozpoczyna się ona, kiedy temperatura gleby podnosi się do 5-7 stopni C, kończy zaś, kiedy temperatura otoczenia spada do mniej więcej tych samych wartości.

Czy kleszcz nas widzi? Czyli jak namierza swoją ofiarę?

Kleszcze nas nie widzą, bo są ślepe natomiast reagują na bodźce zapachowe, świetlne oraz cieplne. Czynnikami, które je przyciągają do żywiciela są ciepło i zapach kwasu mlekowego (obecnego w pocie człowieka). Lubią one miękkie, cieńsze i dobrze ukrwione obszary skóry, przede wszystkim na linii włosów i karku, uszu, miejsca zgięcia głównych stawów w kończynach górnych i dolnych. Dzięki znieczulającemu działaniu śliny kleszcza, ukłucie najczęściej pozostaje niezauważone, a sam proces wysysania krwi może trwać nawet kilka dni!

Co robić kiedy kleszcz nas ukłuje? Jak się go pozbyć?

Jeśli odkryjesz kleszcza na swojej skórze, najlepiej działać szybko! Im dłużej kleszcz może się pożywiać, tym większe prawdopodobieństwo zarażenia patogenami. Z tego powodu warto mieć przy sobie urządzenie do usuwania kleszczy w swojej apteczce (pesetę lub kleszczkartę), umożliwiając tym samym szybkie pozbycie się pasożyta, gdziekolwiek się przebywa. Pamiętaj! Wkłutych kleszczy nie powinno się niczym smarować ani polewać, bo istnieje większe ryzyko zakażenia jego patogenami.

Ranę po kleszczu należy zdezynfekować alkoholem lub maścią zawierającą jod, następnie obserwować przez najbliższe tygodnie. Jeśli wokół rany pojawi się rumień, obrzęk, wysypka lub wystąpią w organizmie objawy grypowe należy niezwłocznie udać się do lekarza, gdyż może to świadczyć o rozwijającej się chorobie. Infekcja bakteriami Borrelia powodującymi boreliozę zachodzi zwykle między 12 a 24 godzinami, ponieważ bakterie potrzebują czasu, by opuścić układ trawienny kleszcza. Natomiast zakażenie wirusem kleszczowego zapalenia mózgu [KZM] zachodzi natychmiast, ponieważ wirus obecny jest w ślinie kleszcza!

Czy choroby odkleszczowe można leczyć?

Kleszcze są nosicielami wielu patogenów oraz mogą przenosić również wiele chorób. Tą najczęstszą, którą znamy jest borelioza. Jest ona  spowodowana infekcją bakteryjną, we wczesnym stadium można ją łatwo wyleczyć antybiotykami. W przypadkach przewlekłych objawów, skutki choroby mogą utrzymywać się dłużej po zakończeniu terapii antybiotykiem. Takie osoby wymagają leczenia wspomagającego lub nawet rehabilitacji.

Nie ma obecnie leku na kleszczowe zapalenie mózgu, w tym przypadku istnieje za to profilaktyka, która może uchronić nas przed tą groźną chorobą! Leczenie KZM jest ograniczone do łagodzenia jego objawów, czyli uśmierzania bólu i obniżania gorączki. Nawet szybkie usunięcie kleszcza nie zapewnia ochrony, ponieważ wirus KZM znajduje się w ślinie kleszcza i zakaża cię w momencie pokłucia. Jedynym pewnym zabezpieczeniem przeciw KZM, na którym można polegać, jest szczepienie.

Skuteczność szczepionki jest bardzo wysoka. Prawidłowo zastosowany schemat szczepień (trzy dawki) pozwala na uzyskanie odporności u 99% szczepionych!